كارشناس رسانه و علوم ارتباطات در رادیو فرهنگ با تأكید بر نقش تعیینكننده روایتسازی در تحولات اجتماعی و سیاسی گفت: در دنیای امروز، پیروزی یا شكست كشورها نه فقط در میدان نظامی، بلكه در میدان تبیین، اقناع و مدیریت افكار عمومی رقم میخورد.
دكتر محمدمهدی مومنیها، كارشناس رسانه و علوم ارتباطات، در گفتگوبا رادیو فرهنگ در تبیین عوامل مؤثر بر درك صحیح رویدادهای اجتماعی و سیاسی، بیان كرد: بسیاری از موضوعات مهم به دلیل ضعف در اطلاعرسانی، تبیین ناقص یا روایتسازی نادرست، نهتنها بازخورد مطلوبی در جامعه پیدا نمیكنند، بلكه با وجود صرف هزینههای فراوان، به نتایج مورد انتظار نیز نمیرسند.
وی با اشاره به اینكه هیچ رویداد اجتماعی یا سیاسی در خلأ شكل نمیگیرد، افزود: برای فهم درست یك رویداد باید زمینههای تاریخی آن، از جمله تنشها، توافقات، برخوردهای مشابه گذشته و امتداد یا گسست آن از وقایع پیشین بهدقت بررسی شود. همچنین ساختارهای اجتماعی نظیر مسائل طبقاتی، قومی، قوانین حاكم و شرایط منطقهای نقش تعیینكنندهای در تحلیل درست رویدادها دارند.
این كارشناس رسانه، شناسایی بازیگران و ذینفعان آشكار و پنهان را از مهمترین الزامات تحلیل رویدادها دانست و تصریح كرد: هر رویداد دارای كنشگران متعدد با منافع متفاوت است. بیتوجهی به بازیگران غیرمستقیم و ذینفعان پنهان، باعث میشود تحلیلها ناقص و گمراهكننده باشد. همچنین باید مشخص شود پیامها و تفسیرها برای كدام قشر از جامعه طراحی و ارسال میشوند.
مومنیها با اشاره به لایههای آشكار و پنهان رویدادها گفت: پس از هر رویداد، روایتهای رسمی و غیررسمی در جامعه شكل میگیرد. لایههای آشكار شامل زمان، مكان و شواهد عینی است، اما لایههای پنهان به برداشتها، احساسات و محركهای ذهنی جامعه مربوط میشود. تحلیل رویدادها باید در بازههای كوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت انجام شود تا پیام بهدرستی به جامعه هدف منتقل شود.
وی با اشاره به نمونهای عینی، جنایت بمباران مدرسه میناب توسط آمریكا و رژیم صهیونیستی را مثال زد و گفت: استفاده نمادین نمایندگان كشورمان از كولهپشتی كودكان میناب در مجامع بینالمللی و بازتاب رسانهای مناسب آن، توانست مظلومیت این جنایت را به شكلی مؤثر به افكار عمومی جهان منتقل كند.
این كارشناس ارتباطات در ادامه تأكید كرد: جنگ امروز بیش از آنكه جنگ نظامی باشد، جنگ روایتهاست؛ جنگی برای شكلدهی به ادراك عمومی، مشروعیتبخشی به اقدامات خودی و نامشروع جلوه دادن كنشهای طرف مقابل. رسانهها، دیپلماسی عمومی، شبكههای اجتماعی و حتی اسناد حقوقی، ابزارهای اصلی این نبرد هستند.
مومنیها افزود: در جنگهای اخیر علیه كشورمان، تلاش گستردهای برای تحریف واقعیت و تغییر روایتها به نفع آمریكا و رژیم صهیونیستی صورت گرفت. با وجود شناختهشدن ماهیت جنایتكارانه این رژیم در افكار عمومی جهان، آنها تلاش كردند با دستكاری اذهان، خود را در جایگاه حق جلوه دهند؛ تلاشی كه به دلیل تناقض با واقعیتهای میدانی و دروغپردازیهای مكرر، با شكست مواجه شد.
وی با اشاره به ناكامی آمریكا در اقناع افكار عمومی جهانی گفت: در جنگ روایتها، دروغگوییهای آشكار، مانند آنچه از سوی ترامپ شاهد بودیم، دیر یا زود منجر به سلب اعتماد جهانی میشود. همین مسئله موجب توقف روند عادیسازی روابط برخی كشورهای منطقه با رژیم صهیونیستی پس از جنایات غزه شد.
این كارشناس رسانه در پایان تأكید كرد: مهمترین وظیفه ما در این شرایط، ارائه اطلاعات دقیق، صحیح و بهموقع به مردم و جلوگیری از ایجاد ابهام و شبهه است. خوشبختانه در این مدت، رسانههای داخلی و صداوسیما در مسیر «جهاد تبیین» عملكرد موفقی داشتند و حضور آگاهانه مردم حتی در دوران آتشبس و صحنه سكوت نبرد نشان داد كه جامعه، روایت درست را تشخیص داده و خود را پیروز میدان میداند.
